Çështja e Shtëpisë Iorga në Sarandë, një ndërtesë që prej dekadash mbetet pikë e hapur në marrëdhëniet mes Rumanisë dhe Shqipërisë, duket se po i afrohet një zgjidhjeje. Presidenti i Rumanisë, Nicușor Dan, njoftoi se e ka diskutuar këtë temë me kryeministrin shqiptar Edi Rama të enjten në Dublin, ku të dy morën pjesë në Samitin e Komunitetit Politik Evropian (KPE).
Pas takimit, kreu i shtetit rumun shprehu optimizëm në një postim në platformën X. „Jam i bindur se po shënojmë përparim të rëndësishëm në përpjekjet për kthimin e Shtëpisë Iorga në Sarandë te shteti rumun, në mënyrë që ajo të mund të përfaqësojë sërish lidhjet kulturore dhe historike që ndajnë vendet tona”, shkroi Nicușor Dan.
Bisedimi mes dy drejtuesve nuk u kufizua vetëm te kjo ndërtesë. Sipas presidentit rumun, ata folën për forcimin e marrëdhënieve dypalëshe, për thellimin e bashkëpunimit në fushën e çështjeve evropiane dhe të sigurisë, si dhe për zgjidhjen e problemeve që ndodhen në axhendën e përbashkët. „Riafirmuam mbështetjen e vendosur të Rumanisë për anëtarësimin e Shqipërisë në Bashkimin Evropian”, theksoi ai.
Një dhuratë mbretërore për historianin rumun
Historia e kësaj shtëpie nis në vitin 1932, kur mbreti i Shqipërisë, Ahmed Zogu, i dhuroi historianit rumun Nicolae Iorga një truall në Sarandë. Dhurata ishte një shenjë mirënjohjeje për kontributin e tij në studimin e historisë së popullit shqiptar. Mbi atë tokë u ngrit ndërtesa që sot njihet si Shtëpia Iorga.
Vetë Iorga ia dhuroi më pas truallin shtetit rumun, dhe aty u themelua Instituti Rumun në Shqipëri, një qendër që simbolizonte afërsinë kulturore mes dy popujve.
Fati i ndërtesës ndryshoi gjatë periudhës komuniste, kur ajo u shtetëzua. Në vitin 1992 pasuria iu shit një personi privat. Në vitin 2007, një gjykatë shqiptare e njohu në mënyrë përfundimtare të drejtën e pronësisë së shtetit rumun mbi ndërtesën. Megjithatë, edhe pas këtij vendimi, prona ende nuk i është kthyer Rumanisë.
Përpjekjet diplomatike janë intensifikuar kohët e fundit. Në fillim të nëntorit, ministri i Jashtëm i Rumanisë, Dan Neculăescu, bëri të ditur se kishte përcaktuar bashkë me homologun e tij shqiptar, Ferit Hoxha, hapat e ardhshëm për rikuperimin e Shtëpisë Iorga.
Takim edhe me Këshillin e Evropës
Po të enjten, në Dublin, presidenti rumun u takua edhe me sekretarin e përgjithshëm të Këshillit të Evropës, Alain Berset. Në qendër të bisedës ishin forcimi i demokracisë, i shtetit të së drejtës dhe i të drejtave themelore, si edhe lufta kundër ndërhyrjeve të huaja, të cilat, sipas palëve, po synojnë gjithnjë e më shumë shoqëritë e hapura.
„Rumania mbetet një partner i përkushtuar i Këshillit të Evropës në mbrojtjen e vlerave që përbëjnë themelin e familjes sonë evropiane”, deklaroi kreu i shtetit rumun pas takimit.
Për lexuesit shqiptarë, emri i Nicolae Iorgës nuk është i panjohur, pasi studimet e tij lidhur me historinë shqiptare dhe dhurata e mbretit Zog e kanë bërë Shtëpinë Iorga në Sarandë një dëshmi të gjallë të lidhjeve të hershme mes Bukureshtit dhe Tiranës. Mbetet për t'u parë nëse bisedimet e fundit do ta çojnë më në fund çështjen drejt një përmbylljeje.
Burimi: Mediafax
