Me rastin e Ditës Kombëtare të Gjuhës Rumune, e cila kremtohet më 31 gusht, Ministria e Punëve të Jashtme e Rumanisë publikoi një mesazh kushtuar rëndësisë së gjuhës si element themelor i identitetit kombëtar dhe si pasuri e përbashkët kulturore. Në mesazhin e saj, Ministria nënvizon se promovimi i gjuhës rumune jashtë kufijve nuk përbën vetëm një veprimtari të rastësishme diplomatike, por një mision të përhershëm të politikës së jashtme dhe të diplomacisë kulturore rumune. Qëndrimi institucional pasqyron bindjen se gjuha është njëkohësisht bartëse e kujtesës historike dhe instrument komunikimi ndërmjet shoqërive bashkëkohore.
Kremtimi i këtij viti ka një domethënie të veçantë, sepse për herë të parë Dita e Gjuhës Rumune festohet në të njëjtën datë dhe në mënyrë zyrtare në Rumani, në Republikën e Moldavisë dhe në Ukrainë. Ukraina e institucionalizoi këtë ditë përmes një dekreti presidencial, duke përcaktuar 31 gushtin si datë të përvitshme të kremtimit të gjuhës rumune. Ky vendim është paraqitur si një hap në drejtim të forcimit të bashkëpunimit kulturor e humanitar, të dialogut ndërkulturor dhe të respektit ndërmjet popujve të rajonit.
Në Rumani, 31 gushti njihet zyrtarisht si Dita e Gjuhës Rumune që prej vitit 2013, ndërsa në Republikën e Moldavisë kjo datë lidhet me lëvizjen e rilindjes kombëtare dhe me rikthimin e alfabetit latin në fundin e viteve 1980. Në vitin 2023, legjislacioni moldav përcaktoi përdorimin e emërtimit “gjuha rumune” në vend të formulimeve të mëparshme. Për këtë arsye, kremtimi i përbashkët përfaqëson jo vetëm një ngjarje kulturore, por edhe njohjen e një vazhdimësie historike, gjuhësore dhe identitare që i kapërcen kufijtë shtetërorë.
Ministria e Punëve të Jashtme e Rumanisë e konsideron këtë zhvillim si rezultat të përpjekjeve të bashkërenduara diplomatike ndërmjet tri shteteve. Në mesazhin e saj theksohet se qytetarët me prejardhje Rumune të Republikës së Moldavisë dhe komunitetet rumune në Ukrainë flasin të njëjtën gjuhë, pavarësisht ndarjeve politike apo formulimeve të krijuara gjatë periudhave të caktuara historike. Në këtë kuptim, 31 gushti shndërrohet në simbol të unitetit kulturor dhe të tejkalimit të ndarjeve artificiale të së kaluarës.
Në një periudhë të karakterizuar nga lufta, pasiguria dhe tensionet gjeopolitike në kontinentin evropian, gjuha dhe kultura fitojnë një rol të rëndësishëm në afrimin ndërmjet shoqërive. Kremtimi i përbashkët nga Rumania, Republika e Moldavisë dhe Ukraina dëshmon se identiteti gjuhësor mund të shërbejë si urë bashkëpunimi, mirëkuptimi dhe solidariteti. Ai përçon njëkohësisht mesazhin se respektimi i identitetit kulturor dhe i të drejtave gjuhësore të komuniteteve është pjesë e pandashme e vlerave demokratike evropiane.
Diplomacia rumune synon ta shoqërojë këtë simbolikë me masa konkrete për zgjerimin e mësimit të gjuhës rumune jashtë vendit. Bashkëpunimi ndërinstitucional, angazhimi i përfaqësive diplomatike dhe kulturore, si dhe krijimi i partneriteteve me shkolla, universitete e institucione kërkimore janë elemente të rëndësishme të kësaj qasjeje. Një vëmendje e posaçme u kushtohet mësuesve dhe pedagogëve, të cilët luajnë rol të drejtpërdrejtë në përcjelljen e gjuhës te fëmijët dhe të rinjtë, si dhe në ruajtjen e interesit për kulturën rumune në mjedise të ndryshme arsimore.
Promovimi ndërkombëtar i gjuhës rumune nuk lidhet vetëm me ruajtjen e një trashëgimie historike. Ai kontribuon edhe në paraqitjen e një Rumanie evropiane, krijuese dhe të hapur ndaj bashkëpunimit kulturor. Studiuesit, shkrimtarët, përkthyesit, mësuesit, diplomatët dhe përfaqësuesit e komuniteteve rumune jashtë vendit janë aktorë thelbësorë të këtij procesi, sepse nëpërmjet punës së tyre gjuha vazhdon të zhvillohet dhe të krijojë lidhje të reja ndërmjet njerëzve dhe institucioneve.
Projekti “Tricolor Albania” i bashkohet urimit të Ministrisë së Punëve të Jashtme të Rumanisë dhe u përcjell përshëndetjet më të përzemërta të gjithë atyre që flasin, studiojnë, mësojnë dhe promovojnë gjuhën rumune në mbarë botën. Në këtë ditë të veçantë, shprehim vlerësimin tonë për kontributin e gjuhës rumune në pasurinë kulturore të Shqipërisë dhe gjithë Europës dhe për rolin e saj në forcimin e miqësisë, dialogut dhe bashkëpunimit ndërmjet popujve. Gëzuar Ditën e Gjuhës Rumune! La mulți ani limbii române și tuturor celor care o poartă mai departe! 🇷🇴
