Qeramika e Horezu, një nga traditat më të njohura artizanale të Rumanisë, ishte në qendër të vëmendjes në Paris. Institutul Cultural Român (Instituti Kulturor Rumun) në kryeqytetin francez organizoi të premten, më 30 tetor 2026, duke filluar nga ora 18:00, një takim të veçantë kushtuar kësaj trashëgimie, e cila e shndërron baltën e kodrës Dealul Ulmetului në vepra arti dhe ruan të gjallë kujtesën e një komuniteti të tërë.
Ngjarja u zhvillua nën titullin „Soarele din farfurie” (Dielli në pjatë), një emër që të kujton motivet e ndritshme dhe simbolike që zbukurojnë enët prej balte të kësaj zone.
Konferencë, film dhe punëtori poçarie
Mbrëmja u hap me një konferencë të mbajtur nga Ovidiu Baron, drejtor i kompleksit kombëtar muzeor ASTRA në Sibiu, një nga institucionet më të rëndësishme muzeore të Rumanisë. Pas tij, të pranishmit ndoqën një film të shkurtër dokumentar mbi traditën e përpunimit të qeramikës në fshatin Olari, në qarkun Vâlcea, në jug të vendit.
Pjesa më e gjallë e programit ishte punëtoria e poçarisë tradicionale. Atë e drejtuan mjeshtri artizan Ionuț Bîscu dhe i biri, Sebastian, vetëm tetë vjeç. Babë e bir punuan së bashku mbi të njëjtat vepra, me katër duar, duke i treguar publikut parizien se si merr formë një enë sipas teknikave të trashëguara.
Prania e Sebastianit kishte një kuptim të veçantë. Familja Bîscu e çon përpara prej katër brezash traditën e qendrës së poçarisë së Horezu, e cila është e njohur për qeramikën e saj të zbukuruar me motive simbolike. Në këtë mënyrë, punëtoria në Paris u bë edhe një dëshmi e drejtpërdrejtë e mënyrës se si kjo mjeshtëri kalon nga prindi te fëmija.
Nga përdorimi i përditshëm te trashëgimia e UNESCO
Sipas organizatorëve, qeramika e Horezu ka bërë një rrugë të gjatë: nga objekti i përdorimit të përditshëm në shtëpi, ajo është kthyer në shprehje artistike dhe në pjesë të trashëgimisë së njohur nga UNESCO. Secila pjatë apo enë mbart dhjetëra histori mbi simbolet, rrënjët, krijimtarinë dhe transmetimin e traditës nga një brez te tjetri.
Pikërisht këtë kalim nga funksionaliteti te estetika synonte të nxirrte në pah projekti, i cili mbante nëntitullin „Ceramica de Horezu, de la utilitar la estetic”, që në shqip do të thotë „Qeramika e Horezu, nga e dobishmja te estetikja”.
Projekti u organizua nga Instituti Kulturor Rumun i Parisit në kuadër të programit „Cycle Patrimoine”, një cikël kushtuar trashëgimisë kulturore, në bashkëpunim me Kompleksin kombëtar muzeor ASTRA të Sibiut. Partner i ngjarjes ishte Ambasada României în Franța, pra Ambasada e Rumanisë në Francë.
Me këtë takim, institucionet rumune i ofruan publikut francez jo vetëm një prezantim teorik, por edhe një përvojë të drejtpërdrejtë me një zanat që vazhdon të jetojë falë familjeve që e ruajnë me përkushtim prej breznish.
Burimi: Institutul Cultural Român
