Shoqata e Kulturës Maqedo-Rumune, në bashkëpunim me Departamentin për Rumunët Kudo që Ndodhen, po realizon një projekt të rëndësishëm arsimor dhe kulturor: hartimin dhe zhvillimin e kurseve për mësimin e dialektit aromun në nivel universitar të avancuar (C1). Projekti, i titulluar “Manual i dialektit aromun për studim universitar – nivel i avancuar (C1). Trashëgimi kulturore dhe gjuhësore”, financohet nga Departamenti për Rumunët Kudo që Ndodhen dhe do të zbatohet gjatë periudhës maj–tetor 2026.
Aktivitetet do të zhvillohen në Rumani, në Bukuresht, si dhe në Shqipëri, në Tiranë dhe Korçë, duke synuar përfshirjen e komuniteteve aromune dhe institucioneve akademike në rajon.
Qëllimi kryesor i projektit është vazhdimi i procesit të mësimdhënies dhe mësimnxënies së dialektit aromun përmes hartimit të një manuali universitar të nivelit të avancuar. Ky manual është vazhdim i botimit të vitit 2025 dhe përfshin 12 njësi mësimore dhe 54 leksione, të cilat ndërthurin leximin, gramatikën, komunikimin dhe elemente të kulturës. Një risi e rëndësishme e këtij botimi është qasja në diglosi, duke paraqitur përmbajtjen si në dialektin aromun, ashtu edhe në gjuhën standarde rumune, çka ndihmon në zhvillimin e kompetencave gjuhësore dhe kuptimin më të thellë të strukturave të gjuhës.
Objektivat e projektit janë të shumëfishta dhe përfshijnë forcimin e njohurive gjuhësore në dialektin aromun, krijimin e burimeve moderne arsimore, mbështetjen e arsimit në gjuhët e pakicave dhe promovimin e identitetit kulturor dhe gjuhësor aromun. Një tjetër synim i rëndësishëm është forcimi i lidhjeve mes kulturës aromune dhe asaj rumune, duke theksuar vazhdimësinë historike dhe identitare të komuniteteve në jug dhe veri të Danubit.
Në kuadër të projektit do të realizohen disa aktivitete konkrete, si hartimi dhe shpërndarja e manualit në shkolla, universitete dhe institucione kulturore në Shqipëri dhe Ballkan, zhvillimi i 24 leksioneve (48 orë) si online ashtu edhe fizikisht, organizimi i dy konferencave shkencore dhe një ekspozite fotografike kushtuar trashëgimisë aromune. Vlera totale e financimit të projektit arrin në 129.980 lei.
Një element i rëndësishëm i këtij manuali është përfshirja e njohurive mbi kulturën aromune dhe rolin e personaliteteve të shquara që kanë kontribuar në ruajtjen dhe afirmimin e identitetit të saj. Po ashtu, hapësira kulturore e Moscopoles zë një vend qendror në përmbajtjen e tij.
Ekipi i projektit përbëhet nga specialistë të njohur në fushën e gjuhësisë dhe studimeve rumune, të cilët do të udhëheqin aktivitetet akademike dhe didaktike. Gjithashtu, projekti përfshin partneritete me universitete dhe organizata nga Shqipëria, duke theksuar dimensionin rajonal dhe bashkëpunimin ndërkufitar.
Rezultatet e pritura përfshijnë krijimin e një manuali modern universitar për dialektin aromun, rritjen e nivelit të njohjes dhe përdorimit të tij tek të rinjtë, forcimin e identitetit kulturor të komuniteteve aromune dhe promovimin e trashëgimisë rumune në jug të Danubit. Përmes kurseve, konferencave dhe aktiviteteve kulturore, projekti synon të transmetojë vlerat gjuhësore dhe kulturore tek brezat e rinj dhe të ndërtojë ura të qëndrueshme bashkëpunimi akademik në fushën e studimeve rumune dhe ballkanike.
Projekti përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt ruajtjes dhe zhvillimit të një trashëgimie të çmuar gjuhësore dhe kulturore, duke kontribuar në diversitetin dhe pasurinë kulturore të rajonit.
Burimi: Societatea de Cultură Macedo-Română
